Opatrunki zmienia się tak często jak to konieczne i tak rzadko jak to możliwe
Tradycyjne opatrunki
Tradycyjne produkty do opatrywania ran są najczęściej stosowane jako opatrunki pierwotne lub wtórne w celu ochrony rany przed zanieczyszczeniem. Typowe tradycyjne opatrunki, które każdy z nas ma w domowej apteczce to:
- bandaż
- plaster
- gaza
Opatrunki nowoczesne / zaawansowane
Antybakteryjne
Opatrunki antybakteryjne zapewniają długotrwałe uwalnianie środków przeciwdrobnoustrojowych do łożyska rany. Opatrunki te zazwyczaj zawdzięczają swoją aktywność przeciwdrobnoustrojową dodatkowi srebra, jodu lub poliheksametylenu biguanidu (PHMB) i są dostępne w różnych formach, kształtach i rozmiarach.
Hydrożelowe
Celem stawianym opatrunkom hydrożelowym jest dostarczenie wilgoci do łożyska rany. Opatrunki te są stosowane nie tylko w przypadku bolesnych, suchych ran i uszkodzeń, ale także w leczeniu oparzeń, popromiennych uszkodzeń skóry czy ciężkich zadrapań. Są to opatrunki nieprzylegające, nie powodujące urazów nowopowstałej tkanki, często łagodzące ból. Nie są jednak zalecane w przypadku ran silnie sączących. Mogą wymagać dodatkowego opatrunku w celu utrzymania ich na miejscu.
Hydrokoloidowe
Opatrunki te tworzą wilgotne środowisko wspomagające proces gojenia rany, co sprawia, że można je stosować nawet w przypadku bardzo suchych ran. Pomagają w usuwaniu martwej tkanki, bez uszkadzania nowej. Zazwyczaj pochłaniają one tylko niewielką lub umiarkowaną ilość wysięku.
Superabsorpcyjne (SAP)
Są to wielowarstwowe opatrunki, które łączą warstwę półprzylepną lub nieprzylepną z wysoce chłonną warstwą wewnętrzną zawierającą SAP, czyli superchłonny polimer, który może wchłonąć i zatrzymać bardzo duże ilości cieczy w stosunku do własnej masy. Są zaprojektowane tak, aby zminimalizować przyleganie do rany i skutecznie zarządzać wysiękiem. Mogą być stosowane jako opatrunek pierwotny lub wtórny.
Absorpcyjne
Opatrunki absorpcyjne potrafią pochłaniać wysięk z rany i zapewniać jej relatywnie suche środowisko. Charakteryzują się różnym stopniem chłonności i należy je dobierać w zależności od charakteru rany. Pochłaniają wilgoć z rany, zamykając ją w swojej strukturze, a warstwa opatrunku przylegająca bezpośrednio do rany pozostaje sucha, co sprawia, że skóra nie ulega maceracji, a opatrunek nie przesiąka.
Alginanowe
Opatrunki z alginianu wapnia to specjalne, chłonne opatrunki wykonane z włóknistego materiału. Po zetknięciu z wydzieliną z rany zamieniają się w żel. Ten żel pomaga organizmowi usuwać martwą tkankę w naturalny sposób, przekształcając ją w płyn, a jednocześnie pochłania nadmiar wilgoci. Dzięki temu rana goi się szybciej.
Są one stosowane w przypadku ran, które wydzielają dużo płynu i potrzebują dodatkowej ochrony, by opatrunek pozostał na miejscu. Można je zmieniać nawet codziennie, w zależności od ilości wydzieliny w ranie.
Pianki
Opatrunki piankowe mają na celu stworzenie wilgotnego środowiska sprzyjającego gojeniu się ran. Są one wykonane z polimerów, zazwyczaj poliuretanów, które pochłaniają umiarkowane ilości wysięku. Zazwyczaj nie przylegają dokładnie do rany i pozwalają na wnikanie pary wodnej, ale nie dopuszczają do przenikania bakterii i innych zanieczyszczeń.
Silikonowe
Opatrunki z klejem silikonowym zostały stworzone tak, aby można je było zdejmować bez bólu i bez uszkadzania skóry wokół rany. Dzięki specjalnej warstwie silikonowej nie przyklejają się do rany, co zapobiega podrażnieniom. Silikon delikatnie przylega do skóry, nie powodując tarcia, co sprawia, że zdejmowanie opatrunku jest łatwiejsze i mniej bolesne.
Są szczególnie polecane do ran bolesnych, takich jak oparzenia drugiego stopnia, miejsca pobrania krwi czy przewlekłe owrzodzenia nóg. Często stosuje się je także u dzieci, ponieważ są delikatne dla skóry.
Folie
Opatrunki te są przepuszczalne dla pary wodnej i małych cząsteczek, ale są nieprzepuszczalne dla większych cząsteczek, takich jak białka i bakterie. Ta właściwość sprawia, że są one idealne do utrzymywania wilgotności rany i zmniejszania liczby infekcji. Opatrunki te są najbardziej odpowiednie dla ran z minimalnym wysiękiem, ponieważ nie mają zdolności absorpcyjnych. Najczęściej stosowane na rany powierzchniowe, drobne oparzenia i jako zabezpieczenie innych opatrunków.
Z miodem Manuka
Opatrunki te zawierają miód klasy medycznej, który jest szczególnie ceniony za właściwości antybakteryjne, przeciwzapalne i wspomagające regenerację tkanek. Miód Manuka pochodzi z nektaru krzewu Manuka (Leptospermum scoparium) i charakteryzuje się wysokim poziomem aktywnych składników, takich jak metyloglioksal (MGO). Opatrunki z miodem Manuka występują w różnych formach, takich jak żele, gaza, włókna, co pozwala na dostosowanie ich do różnych typów ran. Tworzą wilgotne środowisko, sprzyjające szybszemu gojeniu, wspomagają oczyszczanie ran z martwych tkanek (autolityczne oczyszczanie) oraz skutecznie redukują liczbę bakterii, co zapobiega infekcjom i wspiera proces regeneracji.
Hydroaktywne (HRWD)
Opatrunki hydroaktywne charakteryzują się unikatowym mechanizmem płucząco-absorpcyjnym. Dzięki jednoczesnemu wydzieleniu płynu Ringera (wodny roztwór soli mineralnych: sodu, potasu, wapnia) i wchłanianiu wydzieliny z rany przywracają równowagę biochemiczną, zapewniają optymalne pH i wilgotne środowisko w obrębie rany. Do opatrywania ran z zaburzonym procesem gojenia.
Lipido-kolidowe (TLC)
Opatrunki lipido-koloidowe zawierają specjalną matrycę złożoną z hydrokoloidu i substancji tłuszczowych. Ich działanie wspiera rozwój fibroblastów, czyli komórek odpowiedzialnych za tworzenie nowej tkanki w ranie. Opatrunki z grupy TLC to wyjątkowe produkty, które można stosować zarówno na rany ostre, jak i przewlekłe, niezależnie od ilości wydzieliny z rany. Pomagają chronić tkanki przed uszkodzeniem oraz zmniejszają ból i dyskomfort pacjenta.
- https://www.byramhealthcare.com/
- A. Agarwal, J.F. McAnulty, M.J. Schurr, C.J. Murphy, N.L. Abbott, 8 – Polymeric materials for chronic wound and burn dressings, Editor(s): David Farrar, In Woodhead Publishing Series in Biomaterials, Advanced Wound Repair Therapies, Woodhead Publishing, 2011, Pages 186-208, ISBN 9781845697006, https://doi.org/10.1533/9780857093301.2.186
- https://www.thewoundpros.com/
- A. McGrath, H. Newton, J. Trudgian, M. Greenwood. TLC Dressings Made Easy. Wounds UK, vol. 10, issue 3, 2014.
- https://westcoastwound.com/
- V. Jones, J.E. Grey, K. G. Harding. Wound dressings. BMJ. 2006 Apr 1;332(7544):777-80. doi: 10.1136/bmj.332.7544.777.
W zależności od rodzaju rany zaleca się stosowanie różnych opatrunków
Rany silnie sączące: opatrunki hydrowłókniste, opatrunki alginianowe, opatrunki hydrokoloidowe
Rany o umiarkowanym wysięku, obecność martwicy: żele antyseptyczne, opatrunki hydrożelowe, opatrunki mieszane
Rany zakażone: opatrunki zawierające jony srebra, opatrunki z węglem aktywny
Rana skolonizowana, z cechami infekcji: opatrunki z substancją bójczą, np. PHMB, jodopowidonem, podchlorynem
